De verhullende werking van de bezuinigingsretoriek

Huidige politici zijn in de ban van de 3-procentsnorm. Onze minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem heeft zijn reputatie gevestigd als degelijke en harde bezuiniger. Het klinkt goed: we moeten allemaal de broekriem aanhalen, de overheid incluis. Zo’n boodschap landt bij het grote publiek en komt betrouwbaar over. Toch werkt de 3-procentshype en de bezuinigingsretoriek verhullend voor wat er echt nodig is.

Huidige politici zijn in de ban van de 3-procentsnorm. Onze minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem heeft zijn reputatie gevestigd als degelijke en harde bezuiniger. Het klinkt goed: we moeten allemaal de broekriem aanhalen, de overheid incluis. Zo’n boodschap landt bij het grote publiek en komt betrouwbaar over. Toch werkt de 3-procentshype en de bezuinigingsretoriek verhullend voor wat er echt nodig is.

Historisch besef
De Nederlandse staatschuld (zo’n 70% van het BNP) is historisch gezien relatief laag. Zeker, vergeleken met 2007 (45%) is er sprake van een forse stijging, vooral door kapitaalinjecties in de financiële wereld. In 1995 was er echter nog sprake van een schuld van 75% en Nederland kwam de Tweede Wereldoorlog uit met een schuld van 230% van het BNP. We doen het dus redelijk goed de afgelopen jaren.

Economisch inzicht
Het is onjuist dat een staat niet meer mag uitgeven dan zij binnenkrijgt. Gezien het feit dat een staat altijd in leven blijft, kan ze de schuld steeds herfinancieren. Een begrotingstekort hoeft geen probleem te zijn, als de economie maar meegroeit. Daardoor neemt de staatschuld nominaal wel toe, maar blijft in een percentage van het BNP gelijk. Bovendien betaalt de huidige generatie de rentelasten van de huidige schuld. Als de rente laag is (en dat is op dit moment het geval), is een staatsschuld een goedkope manier om de economie te stimuleren.

Wat echt nodig is
Bezuinigen zou nu weleens een averechtse werking kunnen hebben, zeker als het niet gepaard gaat met structurele hervormingen. De wijsheid dat investeren in economisch zwakke tijden nodig is, bijvoorbeeld in onderwijs en infrastructuur, komt van de econoom John Maynard Keynes. Ook zijn hervormingen op de arbeidsmarkt zoals de versoepeling van het ontslagrecht veel harder nodig dan kaasschaafbezuinigingen.

Private sector
Een ander punt is dat de schulden in de private sector (bedrijven en consumenten) een veel groter probleem vormt dan de overheidsschuld. Vooral bedrijven en banken zitten tot over hun oren in de schulden. Daar ligt ook het probleem van de huidige crisis. Het beleid over de verhouding tussen schuld en eigen vermogen bij bedrijven en banken moet nodig aangescherpt worden.

De bezuinigingsretoriek werkt verhullend omdat het dan schijnt alsof de overheid goed bezig is met afslanken en de financiën op orde heeft. Dat is echter niet het geval zolang er geen structurele hervormingen worden doorgevoerd. Het is wachten tot het mes echt in het vlees wordt gezet.

Teunis Brand
Commissie Sociaal Economische Zaken

Geschreven door Teunis Brand

Teunis is lid van de commissie Sociaal Economische Zaken. Meer artikelen van Teunis Brand:



Blog comments powered by Disqus